แชร์

ความจริงเรื่องไขมันทรานส์: ภัยเงียบที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการปรุงอาหาร

ไขมันทรานส์ (Trans Fat) เป็นไขมันชนิดหนึ่งที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพ โดยเฉพาะระบบหัวใจและหลอดเลือด แม้ประเทศไทยจะมีกฎหมายควบคุมแหล่งสำคัญของไขมันทรานส์ในอุตสาหกรรมอาหารแล้ว แต่ผู้บริโภคยังควรใส่ใจการเลือกอาหารและวิธีปรุง โดยเฉพาะอาหารทอด อาหารแปรรูป และอาหารที่มีไขมันสูง

สิ่งสำคัญคือการเข้าใจว่าไขมันทรานส์เกิดขึ้นได้อย่างไร อาหารประเภทใดควรระวัง และจะลดความเสี่ยงจากการบริโภคไขมันที่ไม่ดีได้อย่างไร

1.ไขมันทรานส์คืออะไร?

ไขมันทรานส์เป็นกรดไขมันไม่อิ่มตัวที่มีโครงสร้างทางเคมีแบบทรานส์ สามารถพบได้จาก 2 แหล่งหลัก ได้แก่

ไขมันทรานส์จากกระบวนการอุตสาหกรรม

เกิดขึ้นเป็นหลักจากการเติมไฮโดรเจนบางส่วนลงในน้ำมันพืช (Partial Hydrogenation) ทำให้น้ำมันมีลักษณะกึ่งแข็ง เก็บรักษาได้นาน และเหมาะกับการผลิตอาหารบางประเภท เช่น เนยขาว เนยเทียม และผลิตภัณฑ์เบเกอรี่บางสูตร

ไขมันทรานส์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ

พบในปริมาณเล็กน้อยในไขมันจากสัตว์เคี้ยวเอื้อง เช่น นม เนย และเนื้อวัว ซึ่งมีที่มาและองค์ประกอบแตกต่างจากไขมันทรานส์ที่ผลิตทางอุตสาหกรรม

องค์การอนามัยโลกแนะนำให้จำกัดไขมันทรานส์ทุกแหล่ง โดยเน้นกำจัดไขมันทรานส์ที่ผลิตทางอุตสาหกรรมออกจากระบบอาหาร

2.ไขมันทรานส์จากอุตสาหกรรมอาหารและกฎหมายไทย

ในอดีต น้ำมันที่ผ่านกระบวนการเติมไฮโดรเจนบางส่วนเป็นส่วนประกอบของอาหารบางชนิด เช่น ครีมเทียม เนยขาว ขนมอบ และอาหารแปรรูป

เนื่องจากมีหลักฐานว่าการบริโภคไขมันทรานส์เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด กระทรวงสาธารณสุขจึงออกประกาศฉบับที่ 388 พ.ศ. 2561 เพื่อห้ามผลิต นำเข้า หรือจำหน่ายน้ำมันที่ผ่านกระบวนการเติมไฮโดรเจนบางส่วนและอาหารที่มีส่วนประกอบดังกล่าว

3.การทอดอาหารด้วยความร้อนสูงทำให้เกิดไขมันทรานส์ได้หรือไม่?

คำตอบคือ เกิดขึ้นได้ แต่โดยทั่วไปมีปริมาณเพิ่มขึ้นไม่มากเมื่อเทียบกับการผลิตไขมันทรานส์โดยกระบวนการเติมไฮโดรเจนบางส่วน

เมื่อใช้น้ำมันทอดอาหารที่อุณหภูมิสูงเป็นเวลานาน โครงสร้างของกรดไขมันบางส่วนอาจเปลี่ยนแปลงจนเกิดไขมันทรานส์เพิ่มขึ้นได้ โดยปริมาณขึ้นอยู่กับชนิดน้ำมัน อุณหภูมิ และระยะเวลาในการให้ความร้อน

สิ่งที่ควรระวังเพิ่มเติมคือ น้ำมันที่ผ่านความร้อนสูงหรือใช้ทอดซ้ำหลายครั้งอาจเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันและสร้างสารจากการเสื่อมสภาพของน้ำมัน ซึ่งมีผลเสียต่อคุณภาพอาหารและสุขภาพ

ดังนั้น จึงไม่ควรเข้าใจว่าอาหารทอดทุกชนิดมีไขมันทรานส์สูงเสมอไป แต่ควรหลีกเลี่ยงการใช้น้ำมันทอดซ้ำและการให้ความร้อนสูงจนเกิดควัน

4.ไขมันทรานส์ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร?

การได้รับไขมันทรานส์มากเกินไปอย่างต่อเนื่องสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพหลายประการ โดยเฉพาะ

  • เพิ่มคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL): ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการสะสมไขมันในหลอดเลือด
  • ลดคอเลสเตอรอลชนิดดี (HDL): ส่งผลเสียต่อสมดุลไขมันในเลือด
  • เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ: โดยเฉพาะโรคหลอดเลือดหัวใจ
  • เพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือด: เมื่อมีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือการสูบบุหรี่

องค์การอนามัยโลกระบุว่า ไขมันทรานส์ที่ผลิตทางอุตสาหกรรมไม่มีประโยชน์ต่อสุขภาพที่เป็นที่ยอมรับ และควรหลีกเลี่ยง

5. อาหารประเภทใดที่ควรระมัดระวัง?

อาหารทอดและอาหารใช้น้ำมันซ้ำ
เช่น ไก่ทอด เฟรนช์ฟรายส์ และของทอดต่าง ๆ ควรระวังปริมาณไขมันโดยรวมและคุณภาพน้ำมัน โดยเฉพาะน้ำมันที่ผ่านความร้อนสูงเป็นเวลานาน

ขนมอบและเบเกอรี่
เช่น โดนัท คุกกี้ พาย และเค้กบางชนิด อาจมีไขมันอิ่มตัวและน้ำตาลสูง ควรอ่านฉลากโภชนาการก่อนเลือกซื้อ

ครีมเทียมและอาหารแปรรูป
ในอดีตผลิตภัณฑ์บางสูตรใช้น้ำมันที่ผ่านการเติมไฮโดรเจนบางส่วน แต่ปัจจุบันผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายถูกกฎหมายในไทยต้องไม่ใช้ส่วนผสมที่ถูกห้าม อย่างไรก็ตาม ยังควรตรวจปริมาณไขมันอิ่มตัวและน้ำตาล

การเป็นอาหารทอดหรืออาหารแปรรูปไม่ได้หมายความว่าอาหารนั้นมีไขมันทรานส์สูงเสมอไป ต้องพิจารณาส่วนประกอบ วิธีผลิต และข้อมูลโภชนาการร่วมกัน

6.วิธีลดความเสี่ยงจากไขมันทรานส์ในชีวิตประจำวัน

  • ลดอาหารทอด: เลือกอาหารต้ม นึ่ง อบ หรือย่างแทนการทอดบ่อย ๆ
  • หลีกเลี่ยงน้ำมันทอดซ้ำ: ไม่ใช้น้ำมันที่มีสีเข้ม กลิ่นผิดปกติ หรือผ่านความร้อนนานจนเสื่อมสภาพ
  • เลือกไขมันที่เหมาะสม: ใช้น้ำมันที่มีไขมันไม่อิ่มตัวในปริมาณพอเหมาะ เช่น น้ำมันคาโนลา น้ำมันถั่วเหลือง หรือน้ำมันมะกอก โดยเลือกให้เหมาะกับวิธีปรุง
  • อ่านฉลากอาหาร: สังเกตปริมาณไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ และน้ำตาล รวมถึงจำนวนหน่วยบริโภค
  • เพิ่มอาหารที่มีใยอาหาร: เช่น ผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี เพื่อสนับสนุนสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด
  • ตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ: โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือไขมันในเลือดผิดปกติ

7.ไขมันทรานส์ควรบริโภคได้เท่าไร?

องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ได้รับไขมันทรานส์น้อยกว่า 1% ของพลังงานทั้งหมดในแต่ละวัน

น้อยกว่า 2.2 กรัม/วัน

8. สรุป: ไขมันทรานส์ไม่ใช่เรื่องไกลตัว

แม้ประเทศไทยจะมีมาตรการควบคุมไขมันทรานส์จากน้ำมันที่ผ่านกระบวนการเติมไฮโดรเจนบางส่วนแล้ว แต่การบริโภคไขมันอิ่มตัวสูง การรับประทานอาหารทอดเป็นประจำ และการใช้น้ำมันทอดซ้ำยังเป็นประเด็นสำคัญที่ผู้บริโภคควรใส่ใจ

“เลือกกินอย่างเข้าใจ ลดอาหารทอด เลี่ยงน้ำมันทอดซ้ำ และตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ เพื่อหัวใจและหลอดเลือดที่แข็งแรงในระยะยาว”


บทความที่เกี่ยวข้อง
วิธีรับมือและบำบัดเบาหวาน ฉบับเข้าใจง่าย ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน
โรคเบาหวานเป็นภาวะเรื้อรังที่สามารถควบคุมได้ หากเข้าใจหลักการดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะเรื่องอาหาร การควบคุมปริมาณน้ำตาลและแป้ง รวมถึงการเลือกวัตถุดิบที่มีประโยชน์ เช่น ผักสด ธัญพืชไม่ขัดสี โปรตีนคุณภาพดี และผลไม้ที่มีน้ำตาลไม่สูง ควบคู่กับการรับประทานอาหารในปริมาณที่เหมาะสม บทความนี้จะพาไปรู้จักแนวทางรับมือเบาหวานแบบเข้าใจง่าย ตั้งแต่หลัก “ลด–คุม–กินให้เป็น” การเลือกอาหารที่ช่วยควบคุมระดับน้ำตาล ไปจนถึงเทคนิคการรับประทานอาหารที่สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน เพื่อช่วยให้การดูแลสุขภาพและควบคุมเบาหวานเป็นเรื่องที่ทำได้อย่างต่อเนื่อง
1 ก.ย. 2026
กินเค็มแบบนี้ โรคไตมาแน่ | Are You OK? สบายดีหรือเปล่า?
รายการ Are You OK? สบายดีหรือเปล่า ชวนมาร่วมพูดคุยเรื่องการดูแลสุขภาพในช่วง How Are You Today? แลกเปลี่ยนเรื่องราว ปัญหาสุขภาพทั้งกาย
23 ก.ย. 2024
โภชนาการกับมะเร็ง เลือกโปรตีนอย่างไรให้ดีต่อสุขภาพ
โภชนาการมีส่วนสำคัญต่อการดูแลสุขภาพและอาจเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของโรคมะเร็ง การเลือกแหล่งโปรตีนที่เหมาะสม เช่น ปลา ถั่ว เต้าหู้ และอาหารที่ผ่านการแปรรูปน้อย พร้อมจำกัดเนื้อแดงและเนื้อสัตว์แปรรูป จะช่วยให้ร่างกายได้รับสารอาหารอย่างสมดุล ทั้งนี้ไม่ควรงดโปรตีนหรือจำกัดอาหารมากเกินไปโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
22 ส.ค. 2026
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และ นโยบายคุกกี้
Powered By MakeWebEasy Logo MakeWebEasy