ตับอักเสบเรื้อรังคืออะไร?
ตับอักเสบเรื้อรัง คือ ภาวะที่เนื้อเยื่อตับมีการอักเสบต่อเนื่องเป็นเวลานาน สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ โดยเฉพาะไวรัสตับอักเสบบีหรือซี รวมถึงโรคตับจากแอลกอฮอล์ ไขมันสะสมในตับ หรือโรคบางชนิดที่ทำให้ตับถูกทำลายอย่างต่อเนื่อง สิ่งที่ควรระวังคือ ผู้ที่มีโรคตับเรื้อรังจำนวนหนึ่งอาจไม่มีอาการชัดเจนในช่วงแรก ทำให้ไม่ทราบว่าตับกำลังมีความผิดปกติอยู่
ระยะแรกอาจไม่มีอาการ
ในช่วงเริ่มต้น ตับยังสามารถทำหน้าที่ชดเชยได้ ผู้ป่วยจึงอาจรู้สึกปกติหรือมีอาการเพียงเล็กน้อย เช่น เหนื่อยง่าย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ หรือรู้สึกไม่สบายบริเวณชายโครงด้านขวา ทำให้หลายคนตรวจพบความผิดปกติจากการตรวจเลือดหรือตรวจสุขภาพก่อนที่จะเริ่มมีอาการชัดเจน
หากการอักเสบเกิดขึ้นต่อเนื่อง เซลล์ตับอาจถูกทำลายและเกิดพังผืดสะสมมากขึ้น จนพัฒนาเป็น ตับแข็ง ซึ่งเป็นภาวะที่เนื้อเยื่อตับปกติถูกแทนที่ด้วยพังผืดและส่งผลต่อการทำงานของตับ
สัญญาณเตือนที่ควรสังเกต
เมื่อการทำงานของตับหรือระบบทางเดินน้ำดีผิดปกติมากขึ้น อาจพบอาการสำคัญ ได้แก่
- ตัวเหลือง ตาเหลือง เกิดจากระดับบิลิรูบินในเลือดเพิ่มขึ้น
- ปัสสาวะสีเข้ม อาจมีลักษณะคล้ายสีชา
- อุจจาระมีสีซีดกว่าปกติ
- อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย เบื่ออาหาร
- คลื่นไส้หรืออาเจียน
- คันตามผิวหนัง
- ปวดหรือแน่นบริเวณชายโครงขวา
อาการตัวเหลือง ตาเหลือง และปัสสาวะสีเข้มสามารถพบได้ในโรคตับหรือความผิดปกติของทางเดินน้ำดีหลายชนิด จึงไม่ควรวินิจฉัยด้วยอาการเพียงอย่างเดียว
ภาวะน้ำดีคั่งเกี่ยวข้องอย่างไร?
น้ำดีผลิตจากตับและถูกลำเลียงผ่านท่อน้ำดี หากกระบวนการสร้างหรือการระบายน้ำดีผิดปกติ อาจเกิด ภาวะน้ำดีคั่ง ซึ่งสามารถเกิดจากความผิดปกติภายในตับ หรือจากการอุดตันของทางเดินน้ำดีภายนอกตับ
ตัวอย่างสาเหตุของการอุดตันทางเดินน้ำดี เช่น นิ่วในถุงน้ำดีหรือนิ่วในท่อน้ำดี รวมถึงก้อนหรือความผิดปกติที่กดเบียดทางเดินน้ำดี เมื่อท่อน้ำดีอุดตัน ผู้ป่วยอาจมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม หรืออุจจาระสีซีดได้
ปล่อยไว้นานเสี่ยงตับแข็ง
การอักเสบของตับที่ดำเนินต่อเนื่องเป็นเวลานานสามารถทำให้เกิดพังผืดและแผลเป็นในเนื้อตับ เมื่อมีพังผืดจำนวนมากจะเข้าสู่ภาวะตับแข็ง ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ท้องมาน ขาบวม เลือดออกง่าย สับสนจากการทำงานของตับลดลง และในโรคตับเรื้อรังบางชนิดยังเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งตับอีกด้วย
ไม่ควรรอจนมีอาการจึงตรวจ
เนื่องจากโรคตับเรื้อรังบางชนิดสามารถดำเนินไปโดยไม่มีอาการ การตรวจสุขภาพจึงมีความสำคัญ โดยแพทย์อาจพิจารณาตรวจเลือดเพื่อประเมินการทำงานและความเสียหายของตับ ตรวจหาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ รวมถึงตรวจด้วยอัลตราซาวนด์หรือการตรวจอื่นตามความเหมาะสม
หากมี ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะเข้มผิดปกติ ปวดท้องรุนแรง มีไข้ร่วมกับอาการเหลือง ท้องบวม หรือมีอาการผิดปกติที่เป็นต่อเนื่อง ควรพบแพทย์เพื่อค้นหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสม โดยเฉพาะกรณีสงสัยการอุดตันของทางเดินน้ำดี ซึ่งอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้หากไม่ได้รับการดูแล
สรุป
“ตับอักเสบเรื้อรัง” อาจเริ่มต้นโดยแทบไม่มีสัญญาณเตือน แต่ความเสียหายสามารถสะสมได้เรื่อย ๆ การรู้ปัจจัยเสี่ยง สังเกตความผิดปกติของร่างกาย และตรวจสุขภาพอย่างเหมาะสม จะช่วยให้พบโรคได้เร็วและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงในอนาคต
