มะเร็งต่อมลูกหมาก

เมื่อมะเร็งต่อมลูกหมากมีการลุกลาม การประเมินว่าโรคแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง กระดูก หรืออวัยวะอื่นหรือไม่ ถือเป็นขั้นตอนสำคัญในการวางแผนรักษา โดย มะเร็งต่อมลูกหมากระยะที่ 4 แบ่งเป็นระยะ IVA และ IVB ระยะ IVA หมายถึงมีการกระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียง ส่วนระยะ IVB คือมีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะหรือบริเวณที่อยู่ไกลออกไป เช่น กระดูกหรือต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ห่างจากต่อมลูกหมาก

สัญญาณที่อาจพบเมื่อโรคลุกลาม

มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกมักไม่แสดงอาการชัดเจน แต่เมื่อก้อนมีขนาดใหญ่หรือลุกลาม ผู้ป่วยอาจเริ่มมีปัญหาปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะไม่สุด ปัสสาวะเป็นเลือด หรือมีอาการปวดบริเวณเชิงกราน หากมะเร็งแพร่กระจายเข้าสู่กระดูก อาจมีอาการปวดหลัง ปวดสะโพก หรือปวดกระดูกเรื้อรัง และในบางรายอาจเกิดการกดทับไขสันหลังได้

การตรวจเพื่อประเมินการแพร่กระจาย

เมื่อแพทย์สงสัยว่ามะเร็งมีความเสี่ยงสูงหรือมีการลุกลาม อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมเพื่อดูตำแหน่งและขอบเขตของโรค ได้แก่

• Bone Scan ใช้ประเมินว่ามะเร็งมีการแพร่กระจายเข้าสู่กระดูกหรือไม่ โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการปวดกระดูกหรือมีความเสี่ยงต่อการแพร่กระจายสูง
  
• CT หรือ MRI ช่องท้องและอุ้งเชิงกราน ช่วยประเมินต่อมน้ำเหลือง รวมถึงการลุกลามเข้าสู่อวัยวะข้างเคียง
  
• PSMA PET/CT เป็นการตรวจที่มีความไวสูงในการค้นหามะเร็งต่อมลูกหมากที่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง กระดูก หรืออวัยวะอื่น และปัจจุบันมีบทบาทมากขึ้นในการประเมินระยะของโรค
  
• อัลตราซาวด์ช่องท้อง อาจใช้ประเมินระบบทางเดินปัสสาวะหรืออวัยวะภายในบางส่วน แต่ไม่ได้ใช้แทนการตรวจ CT, MRI หรือ PSMA PET/CT ในการประเมินระยะมะเร็งทั้งหมด

แนวทางของ European Association of Urology ระบุว่า ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงหรือมะเร็งที่ลุกลามเฉพาะที่ ควรประเมินการแพร่กระจายด้วย PSMA PET/CT หากสามารถทำได้ หรืออย่างน้อยใช้การตรวจภาพตัดขวางของช่องท้องและอุ้งเชิงกรานร่วมกับ Bone Scan

แนวทางการรักษาเมื่อมะเร็งเข้าสู่ระยะลุกลาม

การรักษามะเร็งต่อมลูกหมากระยะลุกลามไม่ได้มีวิธีเดียว แต่ต้องวางแผนตามตำแหน่งที่โรคแพร่กระจาย ปริมาณของโรค สุขภาพโดยรวม อายุ อาการ และการตอบสนองต่อการรักษาของผู้ป่วยแต่ละราย

แนวทางการรักษาอาจประกอบด้วย การลดฮอร์โมนเพศชายหรือ Androgen Deprivation Therapy (ADT) ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากที่แพร่กระจาย และอาจใช้ร่วมกับยาฮอร์โมนรุ่นใหม่ เคมีบำบัด หรือรังสีรักษา ในผู้ป่วยบางรายอาจมีการใช้รังสีเพื่อควบคุมก้อนหรือบรรเทาอาการปวดจากมะเร็งกระดูก รวมถึงการรักษาเฉพาะทางอื่นตามลักษณะของโรคและผลตรวจทางพันธุกรรม

แม้มะเร็งต่อมลูกหมากระยะแพร่กระจายจะรักษาได้ซับซ้อนกว่าระยะเริ่มต้น แต่ปัจจุบันมีทางเลือกในการรักษาหลายรูปแบบที่ช่วยควบคุมโรค ลดอาการ และรักษาคุณภาพชีวิตได้ ดังนั้นผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากควรได้รับการประเมินระยะอย่างครบถ้วนและวางแผนการรักษาร่วมกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว

หากมีอาการปวดหลังรุนแรงร่วมกับขาอ่อนแรง ชาบริเวณขา/ลำตัว ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ หรือปัสสาวะไม่ออก ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เนื่องจากอาจเป็นภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน