มะเร็งลำไส้ส่วนต้น คืออะไร?

มะเร็งลำไส้ใหญ่เกิดจากเซลล์บริเวณเยื่อบุลำไส้มีการเจริญเติบโตผิดปกติและเพิ่มจำนวนอย่างควบคุมไม่ได้ ก้อนมะเร็งสามารถขยายขนาดจนทำให้ช่องทางภายในลำไส้แคบลง และในบางรายอาจเกิด ภาวะลำไส้อุดตัน ทำให้อาหาร ก๊าซ และอุจจาระไม่สามารถเคลื่อนผ่านได้ตามปกติ

ภาวะอุดตันจากก้อนมะเร็งถือเป็นภาวะแทรกซ้อนที่ควรได้รับการประเมินจากแพทย์อย่างรวดเร็ว เพราะหากปล่อยไว้อาจนำไปสู่การขาดเลือดของลำไส้ ลำไส้ทะลุ การติดเชื้อในช่องท้อง หรือภาวะติดเชื้อรุนแรงได้

สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

อาการของมะเร็งลำไส้อาจแตกต่างกันตามตำแหน่งและขนาดของก้อน โดยอาการที่ควรสังเกต ได้แก่

• ปวดท้องหรือปวดบิดเป็น ๆ หาย ๆ
  
• ท้องอืด แน่นท้องผิดปกติ
  
• พฤติกรรมการขับถ่ายเปลี่ยนไป เช่น ท้องผูกหรือท้องเสียต่อเนื่อง
  
• อุจจาระมีเลือดปน หรือมีสีผิดปกติ
  
• รู้สึกถ่ายไม่สุด
  
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
  
• อ่อนเพลีย หรือมีภาวะซีด
  
• ในรายที่มีการอุดตันมาก อาจไม่สามารถถ่ายอุจจาระหรือผายลมได้

หากมี ปวดท้องรุนแรง ท้องบวมมาก อาเจียนต่อเนื่อง ไม่ถ่ายอุจจาระและไม่ผายลม ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะลำไส้อุดตันเฉียบพลัน

ทำไมก้อนมะเร็งจึงทำให้ลำไส้อุดตัน?
เมื่อก้อนมะเร็งโตขึ้นภายในหรือรอบผนังลำไส้ ช่องทางสำหรับให้อุจจาระผ่านจะค่อย ๆ แคบลง เมื่อการอุดตันรุนแรงขึ้น สิ่งที่อยู่ในลำไส้จะไม่สามารถเคลื่อนผ่านได้ ส่งผลให้เกิดการคั่งของก๊าซและของเสีย ผู้ป่วยจึงอาจมีอาการท้องอืด ปวดท้อง คลื่นไส้ และอาเจียน

หากแรงดันภายในลำไส้เพิ่มสูงมาก อาจทำให้ผนังลำไส้ได้รับความเสียหายหรือเกิดการทะลุ ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

หากภาวะลำไส้อุดตันไม่ได้รับการรักษา อาจเกิดปัญหารุนแรง เช่น ลำไส้ขาดเลือด ลำไส้ทะลุ เยื่อบุช่องท้องอักเสบ การติดเชื้อ หรือภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ดังนั้น ผู้ที่มีอาการผิดปกติของระบบขับถ่ายต่อเนื่อง หรือมีอาการเตือนของลำไส้อุดตัน ไม่ควรรอให้อาการหายเอง

แพทย์ตรวจวินิจฉัยอย่างไร?

แพทย์จะพิจารณาจากอาการ ประวัติสุขภาพ การตรวจร่างกาย และอาจตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม เช่น การตรวจเลือด การตรวจภาพช่องท้องด้วย CT scan หรือการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ รวมถึงการเก็บชิ้นเนื้อเพื่อตรวจยืนยันชนิดของเซลล์

การตรวจเพิ่มเติมยังช่วยประเมินตำแหน่ง ขนาดของก้อน ระดับการอุดตัน และการแพร่กระจายของโรค เพื่อวางแผนการรักษาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

เมื่อเกิดลำไส้อุดตัน รักษาอย่างไร?

แนวทางรักษาขึ้นอยู่กับตำแหน่งของก้อน ระดับการอุดตัน ระยะของโรค และสภาพร่างกายของผู้ป่วย แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดเพื่อนำก้อนหรือบริเวณลำไส้ที่ผิดปกติออก รวมถึงการรักษาอื่น เช่น เคมีบำบัด การรักษาแบบมุ่งเป้า หรือแนวทางอื่นตามชนิดและระยะของมะเร็ง

ในผู้ป่วยบางรายที่มีการอุดตันอย่างรุนแรง อาจจำเป็นต้องแก้ไขภาวะฉุกเฉินก่อน เพื่อให้ระบบขับถ่ายสามารถทำงานได้และลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน

การทำทางระบายหน้าท้อง (Colostomy) คืออะไร?

Colostomy คือการผ่าตัดนำส่วนหนึ่งของลำไส้ใหญ่มาเปิดออกทางหน้าท้อง เพื่อสร้างช่องทางให้อุจจาระออกจากร่างกายเข้าสู่ถุงรองรับแทนการผ่านทางทวารหนักตามปกติ

ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ที่มีภาวะอุดตัน การทำ Colostomy อาจช่วยระบายอุจจาระ ลดแรงดันภายในลำไส้ และช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาในขั้นตอนต่อไปได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น

การทำ Colostomy อาจเป็นแบบชั่วคราวหรือถาวร ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของโรค การผ่าตัด และสภาพของผู้ป่วย แพทย์จะเป็นผู้ประเมินเป็นรายบุคคล

หลังทำ Colostomy สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติหรือไม่?

ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถกลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้หลังร่างกายฟื้นตัว แต่จำเป็นต้องเรียนรู้การดูแลช่องเปิดหน้าท้องและถุงรองรับอุจจาระอย่างถูกต้อง เช่น การรักษาความสะอาด การสังเกตผิวหนังรอบช่องเปิด และการเลือกอุปกรณ์ให้เหมาะสม

ทีมแพทย์และพยาบาลจะให้คำแนะนำเกี่ยวกับอาหาร การขับถ่าย การดูแลแผล และการใช้ชีวิตประจำวัน เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยปรับตัวได้อย่างมั่นใจ

ลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ได้อย่างไร?

การดูแลสุขภาพโดยรับประทานอาหารที่มีกากใยเพียงพอ เพิ่มผักและผลไม้ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ควบคุมน้ำหนัก หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ และจำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สามารถช่วยลดปัจจัยเสี่ยงบางส่วนได้

ที่สำคัญคือ การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ตามคำแนะนำของแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุเพิ่มขึ้น มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ มีติ่งเนื้อลำไส้ หรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่น เพราะการตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะแรกช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษา

สรุป

มะเร็งลำไส้สามารถทำให้ช่องทางเดินอาหารแคบหรืออุดตันได้ เมื่อเกิดอาการปวดท้องรุนแรง ท้องอืดมาก อาเจียน หรือไม่สามารถถ่ายอุจจาระและผายลมได้ ควรรีบเข้ารับการตรวจโดยเร็ว การรักษาอย่างเหมาะสม รวมถึงการผ่าตัดหรือการทำ Colostomy ในบางกรณี สามารถช่วยแก้ไขภาวะอุดตันและเปิดทางให้ผู้ป่วยเข้าสู่แผนการรักษามะเร็งต่อไปได้